1. Co do zasady, szafarze katoliccy godziwie udzielaj\u0105 sakrament\u00f3w katolikom, a ochrzczeni niekatolicy przyjmuj\u0105 godziwie sakramenty od szafarzy swoich Ko\u015bcio\u0142\u00f3w lub Wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych.<\/span><\/h4>\n

2. Jednak w sytuacjach nadzwyczajnych, w kt\u00f3rych wierni nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci udania si\u0119 do szafarza swojego Ko\u015bcio\u0142a lub Wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej, katoliccy szafarze mog\u0105 udzieli\u0107 niekt\u00f3rych pos\u0142ug religijnych ochrzczonym niekatolikom, zw\u0142aszcza wiernym prawos\u0142awnym, gdy\u017c wierni ci nie mog\u0105 pozostawa\u0107 bez dost\u0119pu do \u017ar\u00f3de\u0142 \u0142aski Bo\u017cej, jakimi s\u0105 zw\u0142aszcza sakramenty \u015bwi\u0119te. W relacjach z Ko\u015bcio\u0142ami prawos\u0142awnymi wa\u017cne jest to, \u017ce zachowana w nich zosta\u0142a sukcesja apostolska, a tym samym rozumienie i wa\u017cno\u015b\u0107 sakrament\u00f3w.<\/span><\/h4>\n

3. Udzielenie sakramentu lub innych pos\u0142ug religijnych ochrzczonym niekatolikom nie powoduje zmiany ich wyznania i nie wolno wykorzystywa\u0107 takiej sytuacji do dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mia\u0142yby znamiona prozelityzmu. Pos\u0142uga katolickich szafarzy jest niesieniem pomocy duchowej, kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki mo\u017ce udzieli\u0107 wiernym innych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, przy jednoczesnym poszanowaniu ich to\u017csamo\u015bci wyznaniowej i przynale\u017cno\u015bci ko\u015bcielnej(por. Dyrektorium ekumeniczne, 125). W zwi\u0105zku z tym, nale\u017cy uprzednio upewni\u0107 si\u0119, czy w konkretnym Ko\u015bciele niekatolickim nie jest to zabronione.<\/span><\/h4>\n

I. Udzielanie sakrament\u00f3w wiernym Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich (np. prawos\u0142awnych)<\/strong><\/span><\/h4>\n

4. Sakramenty pokuty, Eucharystii i namaszczenia chorych<\/strong><\/span><\/h4>\n

Zgodnie z kan. 844 \u00a7 3 KPK i 671 \u00a7 3 KKKW) \u201eszafarze katoliccy godziwie udzielaj\u0105 sakrament\u00f3w pokuty, Eucharystii i namaszczenia chorych cz\u0142onkom Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich niemaj\u0105cych pe\u0142nej wsp\u00f3lnoty z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, gdy oni sami z w\u0142asnej woli o nie prosz\u0105 i s\u0105 nale\u017cycie usposobieni\u201d.<\/span><\/h4>\n

Wystarczaj\u0105cym powodem udzielenia ka\u017cdego z tych trzech sakrament\u00f3w jest wyra\u017cona z w\u0142asnej inicjatywy pro\u015bba i odpowiednia dyspozycja prosz\u0105cego. Warunkiem udzielenia ka\u017cdego z tych sakrament\u00f3w nie jest natomiast niedost\u0119pno\u015b\u0107 szafarza prawos\u0142awnego.<\/span><\/h4>\n

Szafarz katolicki powinien najpierw upewni\u0107 si\u0119, czy ta pro\u015bba nie wynika np. z niewiedzy lub bezradno\u015bci i udzieli\u0107 prosz\u0105cemu niezb\u0119dnych wyja\u015bnie\u0144. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie Eucharystii, kt\u00f3ra jest znakiem przynale\u017cno\u015bci do Ko\u015bcio\u0142a. W wielu przypadkach w\u0142a\u015bciwym b\u0119dzie odes\u0142anie prawos\u0142awnego wiernego do prawos\u0142awnego duchownego.<\/span><\/h4>\n

Je\u015bli takie odes\u0142anie jest trudne, a pro\u015bba o sakramenty duchowo umotywowana, nale\u017cy zbada\u0107 dyspozycj\u0119 prosz\u0105cego. Przy udzielaniu sakrament\u00f3w szafarz katolicki ma obowi\u0105zek kierowania si\u0119 zasadami doktryny i dyscypliny katolickiej, co oznacza na przyk\u0142ad, \u017ce nie mo\u017ce udzieli\u0107 Komunii \u015awi\u0119tej wiernemu niekatolickiego Ko\u015bcio\u0142a wschodniego, kt\u00f3ry jest rozwiedziony i \u017cyje w nowym zwi\u0105zku, nawet je\u015bli mo\u017ce on j\u0105 przyjmowa\u0107 w swoim Ko\u015bciele. Dobr\u0105 okazj\u0105 do oceny dyspozycji prosz\u0105cego mo\u017ce by\u0107 sakramentalna spowied\u017a. Nale\u017cy zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce wiele Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich wymaga od swoich wiernych sakramentu pokuty przed ka\u017cdorazowym przyj\u0119ciem Eucharystii.<\/span><\/h4>\n

W przypadku pro\u015bby o dopuszczenie dziecka do Pierwszej Komunii \u015awi\u0119tej, zw\u0142aszcza, gdy dziecko uczestniczy w katolickiej katechezie szkolnej, to wolno je dopu\u015bci\u0107, pami\u0119taj\u0105c, \u017ce dla dziecka prawos\u0142awnego nie jest to przyj\u0119cie Eucharystii po raz pierwszy, gdy\u017c pierwsze przyj\u0119cie Komunii \u015awi\u0119tej mia\u0142o miejsce podczas udzielania chrztu i bierzmowania. B\u0119dzie to zatem pierwsza spowied\u017a i uroczysta Komunia \u015awi\u0119ta.<\/span><\/h4>\n

Zabronione jest koncelebrowanie Eucharystii z kap\u0142anami prawos\u0142awnymi.<\/span><\/h4>\n

5. Chrzest<\/strong><\/span><\/h4>\n

Zgodnie z kan. 868 \u00a7 3 KPK i kan. 681 \u00a7 5 KKKW \u201edziecko chrze\u015bcijan niekatolik\u00f3w jest chrzczone godziwie, je\u017celi o to prosz\u0105 rodzice lub przynajmniej jedno z nich, albo ten, kto ich zgodnie z prawem zast\u0119puje, i je\u017celi wskutek niemo\u017cliwo\u015bci fizycznej lub moralnej nie mog\u0105 si\u0119 uda\u0107 do w\u0142asnego szafarza\u201d.<\/span><\/h4>\n

Szafarz katolicki mo\u017ce godziwie ochrzci\u0107 dziecko na pro\u015bb\u0119 rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy nie s\u0105 katolikami jedynie w sytuacji, gdy nie maj\u0105 oni dost\u0119pu do szafarza swojego Ko\u015bcio\u0142a. Swoj\u0105 pro\u015bb\u0119 winni oni sformu\u0142owa\u0107 na pi\u015bmie. Zachowuj\u0105c taki dokument w archiwum parafialnym, duszpasterz katolicki b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uchroni\u0107 si\u0119 przed pos\u0105dzaniem go o prozelityzm, czyli niegodziwe nak\u0142anianie do zmiany wyznania. To zastrze\u017cenie nie ma zastosowania w niebezpiecze\u0144stwie gro\u017c\u0105cym dziecku lub rodzicom. Chrztu nale\u017cy udzieli\u0107 zgodnie z ksi\u0119gami liturgicznymi Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/span><\/h4>\n

W takim przypadku szafarz katolicki, udzielaj\u0105c chrztu dziecku, nie w\u0142\u0105cza go do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, dlatego w ksi\u0119dze ochrzczonych musi zosta\u0107 odnotowane, \u017ce dziecko nale\u017cy do innego Ko\u015bcio\u0142a, niemaj\u0105cego jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em katolickim.<\/span><\/h4>\n

W przypadku chrztu osoby powy\u017cej czternastego roku \u017cycia nale\u017cy przestrzega\u0107 przepis\u00f3w dotycz\u0105cych chrztu doros\u0142ych, natomiast w przypadku dzieci powy\u017cej si\u00f3dmego roku \u017cycia, tak\u017ce one winny wyrazi\u0107 wol\u0119 przyj\u0119cia chrztu.<\/span><\/h4>\n

Rodzicom lub doros\u0142emu ochrzczonemu nale\u017cy wyda\u0107 \u015bwiadectwo chrztu. Nie mo\u017cna tak\u017ce wykluczy\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej rodzice prawos\u0142awni poprosz\u0105 o chrzest dla dziecka, wyra\u017caj\u0105c \u017cyczenie, by by\u0142o ono w\u0142\u0105czone do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i proponuj\u0105c katolickich rodzic\u00f3w chrzestnych. W takiej sytuacji spraw\u0119 nale\u017cy skonsultowa\u0107 z kuri\u0105 diecezjaln\u0105.<\/span><\/h4>\n

Osoby wyznania prawos\u0142awnego mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 chrzestnego tak\u017ce w Ko\u015bciele katolickim, ale zawsze razem z chrzestnym katolikiem (kan. 685 \u00a7 1, n. 2 i 687 \u00a7 3 KKKW; Dyrektorium ekumeniczne, 98).<\/span><\/h4>\n

6. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo dwojga prawos\u0142awnych<\/strong><\/span><\/h4>\n

Wprawdzie, zgodnie z kan. 1116 \u00a7 1 KPK i kan. 832 KKKW, \u201eje\u017celi nie ma osoby w\u0142a\u015bciwej do asystowania zgodnie z przepisami prawa lub nie mo\u017cna si\u0119 do niej uda\u0107 bez powa\u017cnej niedogodno\u015bci, chc\u0105cy zawrze\u0107 prawdziwe ma\u0142\u017ce\u0144stwo mog\u0105 je wa\u017cnie i godziwie zawrze\u0107 wobec samych \u015bwiadk\u00f3w: 1\u00b0 w niebezpiecze\u0144stwie \u015bmierci; 2\u00b0 poza niebezpiecze\u0144stwem \u015bmierci, je\u017celi roztropnie przewiduje si\u0119, \u017ce taki stan rzeczy utrzyma si\u0119 przez miesi\u0105c\u201d, to jednak \u201eordynariusz miejsca mo\u017ce udzieli\u0107 ka\u017cdemu kap\u0142anowi katolickiemu upowa\u017cnienia do b\u0142ogos\u0142awienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa wiernych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich niepozostaj\u0105cych w pe\u0142nej wsp\u00f3lnocie z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, je\u017celi ci z w\u0142asnej woli, sami o to prosz\u0105 i je\u017celi nic nie stoi na przeszkodzie wa\u017cnemu i godziwemu zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Sam kap\u0142an, je\u017celi jest to roztropnie mo\u017cliwe, powinien poinformowa\u0107 o sprawie w\u0142a\u015bciw\u0105 w\u0142adz\u0119 zainteresowanego Ko\u015bcio\u0142a niekatolickiego\u201d (tak r\u00f3wnie\u017c w kan. 833 KKKW).<\/span><\/h4>\n

Proboszcz nie ma uprawnie\u0144 do pob\u0142ogos\u0142awienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa dwojga niekatolik\u00f3w. W przypadku, gdy do kap\u0142ana katolickiego zg\u0142osi si\u0119 dwoje prawos\u0142awnych, wyra\u017caj\u0105cych wol\u0119 zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, o upowa\u017cnienie do pob\u0142ogos\u0142awienia tego ma\u0142\u017ce\u0144stwa nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do ordynariusza miejsca. Upowa\u017cnienia takiego ordynariusz miejsca nie mo\u017ce udzieli\u0107 diakonowi (kan. 1108 \u00a7 3 KPK, kan. 828 KKKW). Nupturienci swoj\u0105 pro\u015bb\u0119 o mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w Ko\u015bciele katolickim winni sformu\u0142owa\u0107 na pi\u015bmie.<\/span><\/h4>\n

W przypadku braku dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych przyj\u0119cie chrztu, nale\u017cy pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 zeznaniami \u015bwiadk\u00f3w, a w przypadku ich braku, zaprzysi\u0119\u017conymi o\u015bwiadczeniami samych nupturient\u00f3w. Zeznania \u015bwiadk\u00f3w i o\u015bwiadczenia nupturient\u00f3w winny tak\u017ce dotyczy\u0107 potwierdzenia stanu wolnego. Nale\u017cy zapyta\u0107 wprost, czy nupturient obrz\u0105dku wschodniego nie zawiera\u0142 wcze\u015bniej ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego (cerkiewnego). Jest to konieczne, gdy\u017c<\/span>
\nw niekatolickich Ko\u015bcio\u0142ach wschodnich istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia drugiego i trzeciego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, st\u0105d \u201estan wolny\u201d mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cnie rozumiany. Ca\u0142o\u015b\u0107 dokumentacji nale\u017cy przedstawi\u0107 w kurii diecezjalnej wraz z pro\u015bb\u0105 o upowa\u017cnienie do pob\u0142ogos\u0142awienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/span><\/h4>\n

Fakt zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa nale\u017cy zapisa\u0107 w parafialnej ksi\u0119dze za\u015blubionych, z wyra\u017anym zaznaczeniem wyznania ma\u0142\u017conk\u00f3w, a tak\u017ce nale\u017cy wyda\u0107 ma\u0142\u017conkom \u015bwiadectwo \u015blubu.<\/span><\/h4>\n

III. Udzielanie sakrament\u00f3w innym chrze\u015bcijanom (np. protestantom)<\/strong><\/span><\/h4>\n

7. Niekt\u00f3re Ko\u015bcio\u0142y i Wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielne nie s\u0105 w takiej samej sytuacji, co wspomniane wy\u017cej Ko\u015bcio\u0142y wschodnie, gdy idzie o \u017cycie sakramentalne. Pewne z nich z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w sprawuj\u0105 tylko niekt\u00f3re sakramenty. Jednak mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce wierny przynale\u017c\u0105cy do takiej wsp\u00f3lnoty poprosi katolickiego szafarza o udzielenie sakramentu pokuty, Eucharystii lub namaszczenia chorych. Zgodnie z kan. 844 \u00a7 4 KPK i 671 \u00a7 4 KKKW, \u201eje\u017celi zachodzi niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci albo, zdaniem biskupa diecezjalnego albo konferencji biskup\u00f3w, zachodzi inna nag\u0142a, powa\u017cna potrzeba, szafarze katoliccy godziwie udzielaj\u0105 wspomnianych sakrament\u00f3w tak\u017ce pozosta\u0142ym chrze\u015bcijanom, niemaj\u0105cym pe\u0142nej wsp\u00f3lnoty z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 si\u0119 uda\u0107 do szafarza swojej wsp\u00f3lnoty i sami z w\u0142asnej woli o nie prosz\u0105, je\u017celi w stosunku do tych sakrament\u00f3w wyra\u017caj\u0105 wiar\u0119 katolick\u0105 i s\u0105 nale\u017cycie usposobieni\u201d.<\/span><\/h4>\n

Warunki udzielenia tych sakrament\u00f3w tym chrze\u015bcijanom s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/span>
\na) pro\u015bba i odpowiednie przygotowanie kandydata,<\/span>
\nb) sytuacja niebezpiecze\u0144stwa \u015bmierci,<\/span>
\nc) albo inna powa\u017cna konieczno\u015b\u0107 podlegaj\u0105ca os\u0105dowi biskupa diecezjalnego,<\/span>
\nd) brak mo\u017cliwo\u015bci udania si\u0119 do w\u0142asnego szafarza<\/span>
\ne) wyra\u017cenie katolickiej wiary odno\u015bnie do sakramentu, o kt\u00f3ry prosi(np. wiary w odpuszczenie grzech\u00f3w w sakramencie pokuty, w realn\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii czy w specjaln\u0105 \u0142ask\u0119 udzielan\u0105 choremu przez sakrament namaszczenia chorych, a tak\u017ce w potrzeb\u0119 kap\u0142a\u0144stwa s\u0142u\u017cebnego do ich sprawowania).<\/span><\/h4>\n

IV. Inne akty kultu Bo\u017cego \u2013 dotyczy wszystkich ochrzczonych niekatolik\u00f3w<\/strong><\/span><\/h4>\n

8. Sakramentalia \u2013 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa<\/strong><\/span><\/h4>\n

Zgodnie z kan. 1170 \u201eb\u0142ogos\u0142awie\u0144stw, kt\u00f3re powinny by\u0107 udzielane przede wszystkim katolikom, mo\u017cna udziela\u0107 tak\u017ce katechumenom, a nawet niekatolikom, je\u017celi nie ma zakazu Ko\u015bcio\u0142a\u201d.<\/span><\/h4>\n

9. Pogrzeb<\/strong><\/span><\/h4>\n

Zgodnie z kan. 1183 \u00a7 3 KPK i kan. 876 \u00a7 1 KKKW \u201eochrzczonym nale\u017c\u0105cym do jakiego\u015b Ko\u015bcio\u0142a albo wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej niekatolickiej mo\u017cna urz\u0105dzi\u0107 pogrzeb ko\u015bcielny wed\u0142ug roztropnego uznania ordynariusza miejsca, je\u017celi nie stwierdzi\u0142oby si\u0119, i\u017c mieli przeciwn\u0105 wol\u0119, i je\u017celi ich w\u0142asny szafarz nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 obecny\u201d.<\/span><\/h4>\n

Warunki odprawienia pogrzebu chrze\u015bcijanina niekatolika s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/span>
\na) pro\u015bba os\u00f3b organizuj\u0105cych pogrzeb,<\/span>
\nb) niedost\u0119pno\u015b\u0107 szafarza wsp\u00f3lnoty niekatolickiej,<\/span>
\nc) pewno\u015b\u0107, \u017ce zmar\u0142y nie mia\u0142 przeciwnej woli, tzn. przed \u015bmierci\u0105 nie wykluczy\u0142 w spos\u00f3b wyra\u017any katolickiej formy pogrzebu,<\/span>
\nd) ordynariusz miejsca wyrazi\u0142 zgod\u0119,<\/span>
\ne) w czasie mszy \u015bw. pogrzebowej nie wymienia si\u0119 imienia zmar\u0142ego w modlitwie eucharystycznej, ale mo\u017cna to uczyni\u0107 w odpowiednich modlitwach mszalnych (kolekta) i w wezwaniach modlitwy wiernych (Dyrektorium ekumeniczne, 121).<\/span><\/h4>\n

10. Udost\u0119pnienie ko\u015bcio\u0142a, kaplicy, cmentarza lub budynku ko\u015bcielnego<\/strong><\/span><\/h4>\n

Zgodnie z kan. 670 \u00a7 2 KKKW i art. 137 Dyrektorium ekumenicznego, \u201eje\u017celi chrze\u015bcijanie akatolicy nie maj\u0105 miejsca, w kt\u00f3rym mogliby godnie sprawowa\u0107 kult Bo\u017cy, biskup miejsca mo\u017ce zezwoli\u0107 na u\u017cywanie budynku katolickiego, cmentarza lub ko\u015bcio\u0142a\u201d, a tak\u017ce \u201eje\u017celi ksi\u0119\u017ca, inni szafarze lub wsp\u00f3lnoty, nie pozostaj\u0105cy w pe\u0142nej komunii z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, nie maj\u0105 miejsca ani liturgicznych przedmiot\u00f3w, niezb\u0119dnych do godnego odprawiania w\u0142asnych ceremonii religijnych, biskup diecezjalny mo\u017ce pozwoli\u0107 im na korzystanie ze \u015bwi\u0105tyni katolickiej, a tak\u017ce u\u017cyczy\u0107 im przedmiot\u00f3w niezb\u0119dnych do ich s\u0142u\u017cby Bo\u017cej\u201d.<\/span><\/h4>\n

+Ryszard Kasyna<\/span>
\nPrzewodnicz\u0105cy Rady Prawnej\u00a0<\/em>Konferencji Episkopatu Polski<\/em><\/span><\/h4>\n

+Jacek Jezierski<\/span>
\nPrzewodnicz\u0105cy Rady do Spraw Ekumenizmu Konferencji Episkopatu Polski<\/em><\/span><\/h4>\n

Pelplin \u2013 Elbl\u0105g, 8 marca 2022 roku<\/span><\/h4>\n

Do pobrania:\u00a0PRO MEMORIA dotycz\u0105ce pos\u0142ug religijnych udzielanych wiernym z Ko\u015bcio\u0142\u00f3w i Wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych niemaj\u0105cych pe\u0142nej wsp\u00f3lnoty z Ko\u015bcio\u0142em katolickim<\/a><\/span><\/h4>\n<\/div>\n